Luật ĐA DẠNG SINH HỌC

Luật này quy định về bả o tồ n và phát triển bền vữ ng đa dạng sinh học; quyền và nghĩa vụ của tổ chức, hộ gia đì nh, cá nhân trong bả o tồ n và phát triển bền vữ ng đa dạng sinh học.

Luật này áp dụng đối với tổ chức, hộ gia đình, c á nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động trực tiếp hoặ c liên quan đến bả o tồ n và phát triển bền vữ ng đa dạng sinh học tại Việt Nam. 10/2008/QH12, Bộ luật Lao động số 10/2012/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 92/2015/QH13, Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13, Luật Bảo hiểm y tế số 25/2008/QH12 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 32/2013/QH13, Luật số 46/2014/QH13 và Luật số 97/2015/QH13, Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm số 03/2007/QH12, Luật Giám định tư pháp số 13/2012/QH13 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 59/2010/QH12.”. Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường có căn cứ ban hành như sau: “Căn cứ Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết số 203/2025/QH15; Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường gồm Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 11/2022/QH15, Luật số 16/2023/QH15, Luật số 18/2023/QH15, Luật số 47/2024/QH15 và Luật số 54/2024/QH15; Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật số 41/2013/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14; Luật Chăn nuôi số 32/2018/QH14; Luật Đa dạng sinh học số 20/2008/QH12 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14; Luật Đê điều số 79/2006/QH11 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 15/2008/QH12, Luật số 35/2018/QH14, Luật số 60/2020/QH14, Luật số 18/2023/QH15, Luật số 47/2024/QH15 và Luật số 84/2025/QH15; Luật Đo đạc và bản đồ số 27/2018/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 84/2025/QH15; Luật Khí tượng thủy văn số 90/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 64/2020/QH14; Luật Lâm nghiệp số 16/2017/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 16/2023/QH15 và Luật số 31/2024/QH15; Luật Phòng, chống thiên tai số 33/2013/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 60/2020/QH14, Luật số 18/2023/QH15, Luật số 47/2024/QH15 và Luật số 55/2024/QH15; Luật Tài nguyên nước số 28/2023/QH15 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 84/2025/QH15 và Luật số 116/2025/QH15; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo số 82/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14, Luật số 18/2023/QH15 và Luật số 61/2024/QH15; Luật Thú y số 79/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 21/2017/QH14; Luật Thủy lợi số 08/2017/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 35/2018/QH14, Luật số 59/2020/QH14, Luật số 72/2020/QH14, Luật số 16/2023/QH15, Luật số 28/2023/QH15 và Luật số 54/2024/QH15; Luật Thủy sản số 18/2017/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 31/2024/QH15 và Luật số 43/2024/QH15; Luật Trồng trọt số 31/2018/QH14. ”. -- 2 of 35 -- 3

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây đượ c hiểu như sau: 1. Bảo tồn đa dạng sinh học là việc bảo vệ sự phong phú của các hệ sinh thái tự nhiên quan trọng, đặc thù hoặc đại diện; bảo vệ môi trường sống tự nhiên thường xuyên hoặc theo mùa của loài hoang dã, cảnh quan môi trường, nét đẹp độc đáo của tự nhiên; nuôi, trồng, chăm sóc lo ài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; lưu giữ và bả o quả n lâu dài các mẫ u vật di truyền. 2. Bảo tồn tại chỗ là bả o tồ n loài hoang dã trong môi trường sống tự nhiên của chúng; bảo tồn lo ài cây trồng, vật nuôi đặc hữu, có giá trị trong môi trư ờng sống, nơi hì nh thành và phát triển các đặ c điểm đặ c trưng của chúng. 3. Bảo tồn chuyển chỗ là bả o tồ n loài hoang dã ngoài môi trường sống tự nhiên thường xuyên hoặc the o mùa của chúng; bảo tồn lo ài cây trồng, vật nuôi đặc hữu, có giá trị ngoài môi trư ờng sống, nơi hì nh thành và phát triển các đặ c điểm đặ c trưng của chúng; lưu giữ, bảo quản nguồn gen và mẫu vật di truyền trong các cơ sở khoa học và công nghệ hoặc cơ sở lưu giữ, bảo quản nguồn gen và mẫu vật di truyền. 4. Cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học là cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, cứu hộ, nhân giống loài hoang dã, cây trồng, vật nuôi, vi sinh vật và nấm đặc hữu, có giá trị; lưu giữ, bảo quản nguồn gen và mẫu vật di truyền phụ c vụ mụ c đí ch bả o tồ n và phát triển đa dạng sinh học. 5. Đa dạng sinh học là sự phong phú về gen, loài sinh vật và hệ sinh thái trong tự nhiên. 6. Đánh giá rủi ro do sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền của sinh vật biến đổi gen gây ra đối với đa dạng sinh học là xác định tính chất nguy hại tiềm ẩn và mức độ thiệt hại có thể xảy ra trong hoạt động liên quan đến sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền của sinh vật biến đổi gen, nhất là việc sử dụng, phóng thích sinh vật biến đổi gen và mẫu vật di truyền của sinh vật biến đổi gen. 7. Gen là một đơn vị di truyền, một đoạn của vật chất di truyền quy định các đặ c tí nh cụ thể của sinh vật. 8. Hành lang đa dạng sinh học là khu vực nối liền các vùng sinh thái tự nhiên cho phép các loài sinh vật sống trong các vùng sinh thái đó có thể liên hệ với nhau. 9. Hệ sinh thái là quầ n xã sinh vật và các yếu tố phi sinh vật của một khu vực địa lý nhất định, có tác động qua lại và trao đổi vật chất với nhau. 10. Hệ sinh thái tự nhiên là hệ sinh thái hì nh thành, phát triển theo quy luật tự nhiên, vẫ n cò n giữ được các nét hoang sơ. 11. Hệ sinh thái tự nhiên mới là hệ sinh thái mới hì nh thành và phát triển trên vùng bãi bồ i tại cửa sông ven biển, vùng có phù sa bồ i đắ p và các vùng đất khác. -- 3 of 35 -- 4 12. Khu bảo tồn thiên nhiên (sau đây gọi là khu bảo tồn) là khu vực địa lý được xác lập ranh giới và phân khu chức năng để bảo tồn đa dạng sinh học. 13. Loài hoang dã là loài động vật, thực vật, vi sinh vật và nấm sinh sống và phát triển theo quy luật. 14. Loài bị đe d ọa tuyệt chủng là loài sinh vật đang có nguy cơ bị suy giảm hoàn toàn số lượng cá thể. 15. Loài bị tuyệt chủng trong tự nhiên là loài sinh vật chỉ còn tồn tại trong điều kiện nuôi, trồng nhân tạo nằm ngoài phạm vi phân bố t ự nhiên của chúng. 16. Loài đặ c hữ u là loài sinh vật chỉ tồn tại, phát triển trong phạm vi phân bố hẹp và giới hạn trong một vùng lãnh thổ nhất định của Việt Nam mà không được ghi nhận là có ở nơi khác trên thế giới. 17. Loài di cư là loài động vật có toàn bộ hoặc một phần quần thể di chuyển thường xuyên, định kỳ hoặc theo mùa từ khu vực địa lý này đến khu vực địa lý khác. 18. Loà i ngoại lai là loài sinh vật xuất hiện và phát triển ở khu vực vốn không phải là môi trường sống tự nhiên của chúng. 19. Loà i ngoại lai xâm hại là loài ngoại lai lấn chiếm nơi sinh sống hoặc gây hại đối với các loài sinh vật bản địa, làm mất cân bằng sinh thái tại nơi ch úng xuất hiện và phát triển. 20. Loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ là loài hoang dã, giống cây trồng, giống vật nuôi, vi sinh vật và nấm đặc hữu, có giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường hoặc văn hóa - lịch sử mà số lượng còn í t hoặc bị đe dọa tuyệt chủng. 21. Mẫu vật di truyền là mẫ u vật thực vật, động vật, vi sinh vật và nấm mang các đơn vị chức năng di truyền cò n khả năng tái sinh. 22. Nguồn gen bao gồ m các loài sinh vật, các mẫ u vật di truyền trong khu bả o tồ n, cơ sở bả o tồ n đa dạng sinh học, cơ sở nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ và trong tự nhiên. 23. Phát triển bền vữ ng đa dạng sinh học là việc khai thác, sử dụ ng hợp lý các hệ sinh thái tự nhiên, phát triển nguồ n gen, loài sinh vật và bả o đả m cân bằng sinh thái phụ c vụ phát triển kinh tế - xã hội. 24. Phóng thích sinh vật biến đổi gen là việc chủ động đưa sinh vật biến đổi gen vào môi trường tự nhiên. 25. Quản lý rủi ro là việc thực hiện các biện pháp an toàn để ngăn ngừa, xử lý và khắc phục rủi ro đối với đa dạng sinh học trong các hoạt động có liên quan đến sinh vật biến đổi gen và mẫu vật di truyền của sinh vật biến đổi gen. 26. Quần thể sinh vật là một nhóm cá thể của cùng một loài sinh vật sinh sống và phát triển trong một khu vực nhất định. -- 4 of 35 -- 5 27.2 Sinh vật biến đổi gen là sinh vật mang vật liệu di truyền được thay đổi bằng công nghệ gen và chứa vật liệu di truyền mới có nguồ n gốc từ loài khác hoặ c có nguồ n gốc từ tổng hợp nhân tạo nhưng không tương tự thành phầ n, cấu trúc gen của loài đó. 28. Tri thức truyền thống về nguồn gen là sự hiểu biết, kinh nghiệm, sáng kiến của người dân địa phương về bảo tồn v à sử dụng nguồn gen. 29. Tiếp cận nguồn gen là hoạt động điều tra, thu thập nguồ n gen để nghiên cứu phát triển, sả n xuất sả n phẩm thương mại. 30. Vùng đệm là vùng bao quanh, tiếp giáp khu bảo tồn, có tác dụng ngăn chặn, giảm nhẹ tác động tiêu cực từ bên ngoài đối với khu bảo tồn. 31.3 Quy hoạch tổng thể bảo tồn đa dạng sinh học là quy hoạch ngành quốc gia, sắp xếp, phân bố không gian các khu vực đa dạng sinh học cao, cảnh quan sinh thái quan trọng, hành lang đa dạng sinh học, khu bảo tồn thiên nhiên và cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học trên lãnh thổ xác định để bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học phục vụ mục tiêu phát t riển bền vững cho thời kỳ xác định. 32.4 Sinh vật chỉnh sửa gen là sinh vật mang vật liệu di truyền được thay đổi bằng công nghệ gen và không chứa vật liệu di truyền mới có nguồ n gốc từ loài khác hoặ c có nguồ n gốc từ tổng hợp nhân tạo nhưng không tương tự thành phầ n, cấu trúc gen của loài đó.

1. Bả o tồ n đa dạng sinh học là trách nhiệm của Nhà nước và mọi tổ chức, cá nhân. 2. Kết hợp hài hòa giữa bảo tồn v ới khai thác, sử dụng hợp lý đa d ạng sinh học; giữa bảo tồn, khai thác, sử dụng hợp lý đa dạng sinh học với việc xóa đói, giảm nghèo. 3. Bả o tồ n tại chỗ là chí nh, kết hợp bả o tồ n tại chỗ với bảo tồn chuy ển chỗ . 4. Tổ chức, cá nhân hưởng lợi từ việc khai thác, sử dụng đa d ạng sinh học phả i chia sẻ lợi í ch với các bên có liên quan; bảo đảm hài hoà giữa lợi í ch của Nhà nước với lợi í ch của tổ chức, cá nhân. 5. Bả o đả m quản lý rủi ro do sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền của sinh vật biến đổi gen gây ra đối với đa dạng sinh học. 2 Khoản này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 4 của Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. 3 Khoản này được bổ sung theo quy định tại khoản 1 Điều 10 của Luật số 35/2018/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật có liên quan đến quy hoạch, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2019. 4 Khoản này được bổ sung theo quy định tại điểm b khoản 1 Đ iều 4 của Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. -- 5 of 35 -- 6

dạng sinh học 1. Ưu tiên bả o tồ n hệ sinh thái tự nhiên quan trọng, đặ c thù hoặ c đại diện cho một vùng sinh thái, bả o tồ n loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, q uý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; bảo đảm ki ểm soát việc tiếp cận nguồ n gen. 2. Bảo đảm kinh phí cho hoạt động điều tra cơ bản, quan trắc, thống kê, xây dựng cơ sở dữ liệu về đa dạng sinh học và quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học; đầu tư cơ sở vật chất - kỹ thuật cho khu bả o tồ n, cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học của Nhà nước; bảo đảm sự tham gia của Nhân dân địa phương trong quá trình xây dựng và thực hiện quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học. 3. Khuyến khí ch và bả o đả m quyền, lợi í ch hợp pháp của tổ chức, cá nhân đầ u tư, áp dụ ng tiến bộ khoa học, công nghệ, tri thức truyền thống vào việc bả o tồ n, phát triển bền vữ ng đa dạng sinh học. 4. Phát triển du lịch sinh thái gắn với việc xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm ổn định cuộc sống của hộ gia đình, cá nhân sinh sống hợp pháp trong khu bảo tồn; phát triển bền vững vùng đệm của khu bảo tồn. 5. Phát huy nguồ n lực trong nước, ngoài nước để bả o tồ n và phát triển bền vữ ng đa dạng sinh học.

1. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về đa dạng sinh học. 2. Bộ Nông nghiệp và Môi trường5 chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về đa dạng sinh học. 3. Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ , quyền hạn của mì nh thực hiện quả n lý nhà nước về đa dạng sinh học theo phân công của Chính phủ. 4. Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ , quyền hạn của mì nh thực hiện quả n lý nhà nước về đa dạng sinh học theo phân cấp của Chính phủ.

1. Săn bắt, đánh bắt, khai thác loài hoang dã trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn , trừ việc vì mục đích nghiên cứu khoa học; lấn chiếm đất đai, phá hoại cảnh quan, hủy hoại hệ sinh thái tự nhiên, nuôi trồng các loài ngoại lai xâm hại trong khu bảo tồn. 2. Xây dựng công trình, nhà ở trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn, trừ công trình phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh; xây dựng công trình, nhà ở trái phép trong phân khu phục hồi sinh thái của khu bảo tồn. 5 Cụm từ “Bộ Tài nguyên và Môi trường” được thay thế bằng cụm từ “Bộ Nông nghiệp và Môi trường” theo quy định tại điểm b khoản 17 Điều 4 của Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. -- 6 of 35 -- 7 3. Điều tra, khảo sát, thăm dò, khai thác khoáng sản; chăn nuôi gia súc, g ia cầm quy mô trang trại, nuôi trồng thuỷ sản quy mô công nghiệp; cư trú trái phép, gây ô nhiễm môi trường trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu phục hồi sinh thái của khu bảo tồn. 4. Săn bắt, đánh bắt, khai thác bộ phận cơ thể, giết, tiêu thụ, vận chuyển, mua, bán trái phép loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; quảng cáo, tiếp thị, tiêu thụ trái phép s ả n phẩm có nguồn gốc t ừ loài thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên b ả o vệ. 5. Nuôi sinh sản, nuôi si nh trưởng và trồng cấy nhân tạo trái phép loài động vật, thực vật hoang dã thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ . 6. Nhập khẩu, phóng thích trái phép sinh vật biến đổi gen, mẫu vật di truyền của sinh vật biến đổi gen. 7.6 Nhập khẩu, phát triển loài ngoại lai xâm hại, trừ trường hợp nhập khẩu để phục vụ mục đích nghiên cứu khoa học theo quy định của pháp luật . 8. Tiếp cận trái phép nguồn gen thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. 9. Chuyển đổi trái phép mục đích sử dụng đất trong khu bảo tồn. Chương II QUY HOẠCH BẢ O TỒ N ĐA DẠNG SINH HỌC 7

6 Khoản này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 2 Đ iều 4 của Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. 7 Cụm từ “ Mục 1. QUY HOẠCH TỔNG THỂ BẢ O TỒ N ĐA DẠNG SINH HỌC CỦA CẢ NƯỚC” được bỏ theo quy định tại điểm b khoản 16 Điều 4 của Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. 8 Điều này được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 2 Điều 10 của Luật số 35/2018/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật có liên quan đến quy hoạch, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2019. Điều này được bãi bỏ theo quy định tại điểm a khoản 16 Điều 4 của Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. 9 Điều này được bãi bỏ theo quy định tại khoản 6 Điều 10 của Luật số 35/2018/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật có liên quan đến quy hoạch, có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2019. -- 7 of 35 -- 8

Nội dung, thẩm quyền, trình tự lập, thẩm định, phê duyệt, công bố và điều chỉnh quy hoạch bả o tồ n đa dạng sinh học thực hiện theo quy định của pháp luật về quy hoạch.

Mục 212 (được bãi bỏ) Chương III BẢ O TỒ N VÀ PHÁ T TRIỂN BỀ N VỮNG HỆ SINH THÁ I TỰ NHIÊN Mục 1 KHU BẢ O TỒN

1. Khu bảo tồn bao gồm: a) Vườn quốc gia; b) Khu dự trữ thiên nhiên; c) Khu bảo tồn loài - sinh cảnh; d) Khu bảo vệ cả nh quan. 2. Căn cứ vào mức độ đa dạng sinh học, gi